Zondag 3 mei 2009 werden in Doesburg tien “struikelstenen”, (Stolpersteine), geplaatst.
Dit gebeurde op initiatief van het echtpaar Conni Klein en Harm Holman, die in het huis wonen waar vroeger de joodse familie Sternfeld woonde.
In 1941 werd vader Maurits Sternfeld door de Duitsers weggevoerd en overleed in Mauthausen. Moeder Lena en Hannie, haar driejarige dochtertje, wisten te ontkomen.
Het huis van de familie Sternfeld had al een ander gedenkplaatje en heeft geen 'struikelsteen' gekregen.
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig gaf hen gedenkstenen, ofwel 'struikelstenen'. Klinkers met koperen plaatjes waar hun namen opstaan, hun geboortejaar en het jaar waarin ze werden omgebracht: in Auschwitz, Sobibor of Mauthausen.
Helena Levie Meijers, Manus Levie, Abraham Meijers, Johanna Meijers Walg, Mozes Katz, Johanna Katz, Sibilla Katz-van Dijk, Meier Lebensbaum, Jacob Meijers, Rosette Walg.
Deze tien Doesburgse joden werden in de Tweede Wereldoorlog afgevoerd en keerden niet meer terug uit de concentratiekampen.
U kunt de “struikelstenen” vinden op de volgende plaatsten:
Kraakselaan 62
Parkeerplaats Kloostertuin
Bresstraat 24
Bergstraat 51
Bergstraat 46
Roggestraat 12
Het project “Struikelstenen” is mede mogelijk gemaakt door Rotary Doesburg e.o., Stad en Ambt Doesborgh en enkele bewoners van Doesburg.
“Stolpersteine” is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi's verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn.
Deze Stolpersteine (lett. 'struikelstenen') herinneren onder andere aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova's getuigen en euthanasieslachtoffers.
De kunstenaar noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.
Op de stenen zijn, in een messing plaatje, de naam, geboortedatum, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden gestanst.
De kleine stenen (10 x 10 cm) werden lange tijd alle door de kunstenaar zelf gemaakt en geplaatst. Het project Stolpersteine loopt sinds het jaar 1994. Zie ook de website www.stolpersteine.nl.
Al vóór 1800 hield de joodse gemeenschap samenkomsten in zgn. huis-synagogen.
Tussen 1800 en 1805 werden twee huisjes op de hoek van de Torensteeg aangekocht om te verbouwen en te gebruiken als synagoge. In 1800 kwam er dus de eerste openbare synagoge.
In 1945 werd het gebouw beschadigd door het opblazen van de toren van de kerk. Na de oorlog is het gebouw niet meer hersteld.
Vele Doesburgse joden waren weggevoerd en niet teruggekomen.
Enige jaren geleden is er een herinneringsplaquette in de vorm van een Thora-rol geplaatst.
De bronzen plaquette is aangebracht op de zijgevel van de voormalige synagoge, thans de Nieuw Apostolische Kerk, in de Torensteeg. Op de gedenkplaat is een afbeelding van een menora aangebracht. Het gedenkteken is 60 centimeter hoog en 90 centimeter breed.
De ontwerpers van de plaquette zijn de Doesburgse kunstenaars Theo Renirie en Pieter Snijders. De onthulling vond plaats op 14 april 2000.
De tekst op de plaquette luidt:
'RUIM ZEVEN EEUWEN BESTOND ER EEN JOODSE GEMEENSCHAP IN DOESBURG.
VERSCHILLENDE HUIZEN IN DE STAD HEBBEN ALS SJOEL DIENST GEDAAN.
OP DEZE PLAATS WERD IN HET JAAR 1800 EEN NIEUWE SYNAGOGE GEBOUWD.
DEZE SYNAGOGE IS TOT DE TWEEDE WERELDOORLOG IN GEBRUIK GEBLEVEN.
DE JOODSE BEVOLKING VAN DOESBURG WERD TUSSEN 1940 EN 1945 NAAR
CONCENTRATIEKAMPEN WEGGEVOERD; SLECHTS EEN ENKELING OVERLEEFDE.
OP 15 APRIL 1945 WERD DE SYNAGOGE ERNSTIG BESCHADIGD DOOR HET
OPBLAZEN VAN DE MARTINITOREN EN IS IN 1953 AFGEBROKEN'.
